Wolkers' fragmenten







De naam Wolkers
Betekenis van de naam WolkersNaar boven
Er zijn talloze boekjes waarin de herkomst en oorspronkelijk betekenis van een naam worden gegeven, zoals het Woordenboek van Voornamen (J van der Schaar, uitgeverij Het Spectrum Utrecht/Antwerpen 1984, Prisma Pocket PW19) of Het Namenboek van A.N.W. van der Plank (ISBN 9022822222).
Informatie bij het Instituut voor Nederlandse Lexicologie in Leiden en het P.J. Meertens-Instituut, Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (dialectologie, volkskunde en naamkunde) in Amsterdam, leert ons echter het volgende over de naam Wolkers, die overwegend in Nederland voor komt.

De naam Wolkers is waarschijnlijk een patroniem, dat wil zeggen een achternaam die ontleend is aan de voornaam van de vader. Wolkers betekent dus 'zoon/dochter' van Wolker.
In het verleden, voor de invoering van de Burgerlijke Stand in 1812, bestond in ons land een zogenaamd patroniemensysteem, bijvoorbeeld de kinderen van Jan Woutersz Jansen heette Jan Wouters enz. Op een gegeven moment is bij velen het patroniem een familienaam geworden, bijvoorbeeld nadat ook de grootvader vernoemd werd, bijvoorbeeld Pieter Jan Wouters.
Veel voornamen, waarvan familienamen zijn afgeleid, worden nu niet meer gebruikt. De voornaam Wolker is in ieder geval geen algemene naam.
De naam Wolker kan ontstaan zijn uit verschillende Oud-Germaanse mannelijke persoonsnamen, maar het aannemelijkst is een ontstaan uit 'Wolf-' en '-ger', waarbij de -f- door assimilatie verdwenen is ('Wolger') en de -g- (uitgesproken als in het Engels) is verscherpt tot -k- ('Wolker'). Het eerste lid duidt het dier 'wolf' aan en het tweede lid betekent 'speer' (dus 'als een wolf zo moedig met de speer').
Ook is nog een andere betekenis mogelijk, namelijk Waldger: 'Wald-' en '-ger', Het eerste lid betekent 'heersen/heerser' en het tweede 'speer' (dus 'heerser met de speer').
De echte betekenis van de naam ('Wolf-speer') is waarschijnlijk in de vroege Middeleeuwen al vervaagd, zodat het woord uitsluitend als naam functioneerde en zeker niet als beschrijving van een bepaalde persoon gold.

Even bomen over takken…Naar boven
In Nederland kunnen we de familie Wolkers splitsen in twee takken: de katholieke en de gereformeerde kant. Of zoals ik het zelf noem: mijn eigen tak en de tak van schrijver / beeldhouwer / schilder Jan Wolkers. Door mij ook wel genoemd de ‘groene tak’ (vanwege alle warmoeziers en tuinders) en de ‘schilderstak’ (vanwege de vele schilders).
Ik heb het vermoeden dat in de zestiende begin zeventiende eeuw beide takken tot één familie behoorden.
De eerste tak bestaat vanaf 1723 uit zo’n 240 personen, waarvan er nog zo’n 130 op dit moment leven. Van de tweede tak heb ik vanaf 1759 zo’n 125 personen kunnen vinden, waarvan er nog zo’n 70 in leven zijn. In deze tellingen zijn ook de familieleden begrepen die wonen in Amerika, Frankrijk, Zuid Afrika en Engeland. Niet inbegrepen zijn naamgenoten in Duitsland en Brazilië, kleine families met geen enkele Nederlandse band.
Bovendien zijn er circa 115 personen die ik niet in beide takken kan invoegen, omdat ik te weinig gegevens over hen heb. Daar zijn personen bij vanaf het jaar 1550.
Vanaf 1750, ontbreken niet veel personen meer. Heel af en toe duikt er weer iemand op; niet alleen overledenen maar zelfs personen die in leven zijn.

ToekomstNaar boven
Vooral de laatste tijd, wanneer ik met mijn familie-onderzoek (genealogie) bezig ben, vraag ik me steeds vaker af hoe lang de naam Wolkers zich nog zal voortzetten. Een gedachte die niet geheel onterecht is. In mijn eigen ‘groene’ tak praten we over slechts drie borelingen vanaf 2000. Vroeger bestond deze tak uit veel grote gezinnen; tien of meer kinderen was geen uitzondering. Tegenwoordig is het gemiddelde gezin veel kleiner.

De tweede ‘schilders’-tak baart mij meer zorgen. Ook daar drie borelingen vanaf 2000. De kans dat die tak gaat uitsterven, is dus in behoorlijke mate aanwezig. Maar… ik kan het mis hebben. Want nogmaals, ik hoor niet alles en krijg ook niet alles door. Dus mocht ik er naast zitten, dan hoop ik dat iemand direct reageert.

 © 2002-2017 Wolkers' fragmenten. Alle rechten voorbehouden.